Tiếp theo bài trước phân tích hiện tượng cơn thịnh nộ của đám đông đối với Công Nghệ Giáo Dục của GS Hồ Ngọc Đại, mình viết một bài bình luận riêng về công nghệ giáo dục. Hiện trong danh sách bạn bè của mình cũng phân ra hai luồng dư luận, một là ủng hộ nhiệt liệt, hai là phê phán kịch liệt đối với phương pháp này cũng như bản thân giáo sư.

Ghi chú: bài viết phản ánh quan điểm cá nhân của người viết, không liên quan đến các công ty/tổ chức người viết làm việc hoặc đầu tư.

THÔNG TIN NỀN

1/ Về giáo sư Hồ Ngọc Đại: https://vi.wikipedia.org/…/H%E1%BB%93_Ng%E1%BB%8Dc_%C4%90%E…

2/ Clip được cắt ghép và chia sẻ rộng rãi của cư dân mạng: https://www.facebook.com/saigontv.official/videos/724905021191492/?hc_ref=ARTPTaIP8oiURqCQpdcMfMoUxrt5TPxLg6w9xD7-nracsUBf4JrkrHiJEdcoqdP_5zA&__xts__[0]=68.ARDicZOE1ZxC-pWBANwMdlazxIOplG_iWAw9s8w8t2WzIKf_dAEjKgzFnocZtf_3NgKLV0HQyKIOVyYvnBEzEq4EFoJ6UhpsEMU3eoBy-Tor5f5iTWPMabmP2b-tE4EprYBFFpYq0Ec9IRKWR6O3y-iYrFOjI2b_UPDhT2s8fUBfr1mRRW6KBBs&__tn__=FC-R

3/ Clip full của VTC14: https://www.youtube.com/watch?v=8pLs2kcqHMo

4/ Câu chuyện về một học trò của giáo sư Hồ Ngọc Đại: http://kenh14.vn/cau-sua-xe-khien-gs-ho-ngoc-dai-tu-hao-hon…

5/ Một câu chuyện khác của một cựu học sinh trường Thực Nghiệm: http://cafebiz.vn/cuu-hoc-sinh-thuc-nghiem-ke-chuyen-hoc-sa…

6/ Phản hồi của học sinh trường Thực Nghiệm Sư Phạm: http://kenh14.vn/hoc-sinh-truong-thuc-nghiem-len-tieng-chun…

7/ Góc nhìn của người Nhật về bài đọc “Bé xách đỡ mẹ” gây tranh cãi: http://kenh14.vn/nghien-cuu-sinh-nguoi-nhat-noi-ve-bai-doc-…

8/ Bài báo phân tích góc nhìn về giáo dục của GS Đại: http://soha.vn/gs-ho-ngoc-dai-ngo-bao-chau-khong-phai-hoc-t…

9/ Phương pháp Công Nghệ Giáo Dục với cách sử dụng các hình vuông tròn để đánh số âm cho các bé lớp 1 được phát triển và triển khai từ 40 năm trước, ban đầu ở trường Thực Nghiệm Sư Phạm và giờ vẫn đang được triển khai thực nghiệm ở một số trường.

10/ Đa phần phản hồi của các cựu học sinh trường Thực Nghiệm mà mình đọc được đều rất tích cực.

THÔNG TIN BÊN LỀ

Giáo sư Hồ Ngoc Đại là con rể của cố Tổng bí thư Lê Duẩn

=> điều này cũng có thể giải thích một phần sự can thiệp kịp thời của báo chí về các luận điểm tương phản với các ý kiến ác ý nhắm đến giáo sư.

QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN

– Ngay sau bài báo về công nghệ giáo dục, đã có nhiều clip chế, nhạo báng theo đúng phong cách cư dân mạng, vô tình gây nhiễu thông tin đối với một sự việc nghiêm túc và khoa học.

– Cần chú ý các luận điệu xuyên tạc, cố tình bẻ hướng dư luận của các thế lực phản động hải ngoại, tận dụng sự việc này để gây bất mãn trong dư luận trong nước. Chiêu này thì cũng thường xuyên thấy, điển hình là nhiều clip trên Youtube.

– Không thể đánh giá một công trình khoa học thông qua một clip phỏng vấn.

– GS Hồ Ngọc Đại đã 82 tuổi lúc trả lời phỏng vấn, nên đôi khi cách ông nói chuyện hơi gay gắt, đặc trưng của người lớn tuổi. Những người giỏi cũng hay có phản ứng gay gắt khi bị tấn công, đặc biệt từ những người không có kiến thức chuyên ngành.

– Việc sử dụng những ô vuông tròn để đếm số âm chỉ là một phần nhỏ trong phương pháp giảng dạy của giáo sư Đại, và nó nghiêng về khoa học thần kinh nhiều hơn giáo dục thuần tuý.

– Công trình của GS Đại là tách biệt hoàn toàn với đề xuất cải cách tiếng Việt của GS Bùi Hiền.

– Việc phao tin đồn cải cách tiếng Việt mới là luận điệu xuyên tạc, thực tế không có việc đó.

– Muốn hiểu tường tận nội dung phỏng vấn, cần hiểu ngữ cảnh của cuộc phỏng vấn.

– Giáo dục, nếu hiểu theo nghĩa triết học, là một phương pháp lưu truyền và truyền tải tri thức từ thế hệ trước đến thế hệ sau. Ngoài ra, cần phải hiểu về development psychology (sự phát triển của thần kinh) để hiểu hơn về cách con người tiếp nhận tri thức. Nên nếu nhìn dưới lăng kính giáo dục có thể thấy phương pháp này quái lạ, tuy nhiên sẽ hiểu hơn nếu nhìn dưới lăng kính khoa học của development psychology.

– Thực sự sau khi xem clip full phỏng vấn, mình thấy khâm phục viễn kiến của thầy. Một người lớn tuổi đến vậy mà tư duy cực kỳ trẻ và cấp tiến, thấu hiểu giới trẻ. Ví dụ ngay đọan đầu cuộc phỏng vấn, Thầy đã chỉ ra sự khác biệt của giới trẻ sinh sau này, với sự phát triển của công nghệ đã tiếp cận được những kiến thức mới, nên phương pháp giảng dạy kiểu cũ đã không còn phù hợp.

– Muốn hiểu Công Nghệ Giáo Dục, các bạn hãy xem clip full, để nhìn thấy chất triết học và khoa học trong phương pháp này (coi từ phút thứ 3).

Một Góc Nhìn Khác Về Những Luận Điểm Trong Bài Phỏng Vấn 

1. “Trước hết không can thiệp vào việc học của con. Không theo cái cách của mình, không theo trình độ của mình mà áp đặt trẻ con hiện tại”.

Thật ra câu này GS nói không rõ nghĩa lắm, hơi tối nghĩa. Ý của thầy là vì phương pháp dạy này khá mới lạ, có thể phụ huynh sẽ không hiểu và can thiệp vào làm sai lệch quy trình giảng dạy. Ngoài ra, hàm ý sâu sa là áp đặt cách học cũ của người lớn cho con trẻ, trong khi không hiểu đầy đủ cách một đứa trẻ tiếp thu kiến thức.

Theo giáo sư Montessori, thì trẻ em thời thơ bé có một khả năng tiếp thu kiến thức cực kỳ tốt. Nên điều bố mẹ và thầy cô có thể làm là tạo môi trường và điều kiện tốt nhất cho trẻ, trẻ sẽ lựa chọn để tiếp thu kiến thức cho mình.

 

2. “Thứ hai, nếu học sách CNGD thì phải nghe theo cô giáo. Cô giáo hướng dẫn thế nào thì theo thế ấy, vì cô giáo làm theo hướng dẫn của tôi. Cứ thế mà làm. Bố mẹ không có thắc mắc cái chuyện ấy! Biết gì mà thắc mắc! Hoặc là biết cái cũ mà thắc mắc cái mới. Bố mẹ nói với tôi là học sách của thầy Đại thì không giúp được con. Tôi cần gì các vị giúp. Biết gì mà giúp. Giáo viên dạy vật lý cấp 3, hiệu trưởng trường tiểu học mới về hưu, kỹ sư… mà không biết gì cả. Cứ bắt con theo cái cũ của mình thôi”

Phương pháp Công Nghệ Giáo Dục là một phương pháp khoa học mới, và giáo sư Đại xem quy trình giảng dạy là một thực nghiệm khoa học. Điều này cần thiết là cô giáo phải thực hiện theo đúng quy trình khoa học đó, và không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại vi.

Câu nói của giáo sư là phù hợp với riêng phương pháp giáo dục này. Vì người ngoài nếu không có kiến thức nền tảng về khoa học, về sự phát triển thần kinh của trẻ, về giáo dục, liệu những góp ý của họ là có giá trị, hay chỉ làm nhiễu và hủy kết quả đạt được ?

Vấn đề của người Việt Nam là có quá nhiều ý kiến về những thứ mình không biết, không hiểu. Chủ đề thông thường còn đỡ, đến những thứ như khoa học, thần kinh, nếu nó đi ngược với nhận thức thông thường, rất dễ bị ném đá. Chúng ta cũng có thể chứng kiến những luận điểm đi ngược với nhận thức thông thường như trong các tác phẩm Freakonomics (Kinh tế học hài hước), Anti-fragile, hoặc các tác phẩm của Malcolm Gladwell. Tuy nhiên cách tác giả trình bày và chứng minh bằng ví dụ sẽ dễ được người đọc thấu hiểu hơn cách GS Đại trình bày.

 

3. Trong cuộc phỏng vấn, GS Đại cũng đã dám nói thẳng, nói thật về việc chung chi trong việc thương mại sách giáo khoa. Tôi không nghĩ một người làm điều sai mà dám lên tiếng nói mạnh mẽ phê phán tệ nạn đến vậy.

 

KẾT LUẬN:

1/ Tôi không có chuyên môn trong ngôn ngữ học, nên không dám phán xét tính đúng sai công trình nghiên cứu của GS Đại.

2/ Tuy nhiên, khi nhìn vào những người học trò cũ của Thầy, tôi thấy đó là những thành quả to lớn. Nếu đó là một phương pháp sai thì có thể những tình cảm hôm nay sẽ không có được.

3/ Tôi hâm mộ triết lý giáo dục của Thầy, dám tạo ra những con người tự do. Thật sự đó là một tư tưởng cấp tiến và đi ngược với truyền thống của giáo dục Việt Nam. Nếu tôi có con, tôi cũng sẽ gửi con vào trường của Thầy. Chưa biết liệu con có giỏi ngữ văn không, nhưng chỉ cần con được dạy những triết lý đó và lớn lên thành người có ích cho xã hội và hạnh phúc, đã là một thành công của người làm cha làm mẹ.

Giáo Sư Hồ Ngọc Đại - Nguồn ảnh: Soha
Giáo Sư Hồ Ngọc Đại – Nguồn ảnh: Soháo

13/9/2018

Nguyễn Minh Tuấn