Còn nhớ năm 2003, lúc mình mới bước chân qua Thụy Sĩ du học, lúc đó Facebook cũng chưa phổ biến như bây giờ, thì nổi bật có các forum và Yahoo! 360 và MySpace, thời đó Internet vẫn còn dial-up mỗi lần kết nối kêu tíc te tíc te, thông tin du học không phổ biến như bây giờ (các bạn đời 2000 chắc không biết cảnh này), thì đa phần thông tin du học cũng đến từ việc tham dự hội thảo tổ chức bởi các công ty tư vấn du học.

Lứa học sinh Việt Nam đầu tiên qua Thụy Sĩ du học chắc tầm 1998, khá bất ngờ khi biết là các trường khách sạn Thụy Sĩ đến Việt Nam khá sớm, có lẽ vì các trường tư ở Mỹ và Anh không nhiều, chỉ có Thụy Sĩ với hệ thống giáo dục đặc trưng của họ hơi khác các nước khác, và lúc đó các nước như Singapore hay Thái Lan cũng không phát triển như bây giờ. Mình đã từng bất ngờ khi năm 2003 qua bên đó, khi đến Lausanne vào một nhà hàng Việt Nam ăn thì gặp một cựu du học sinh của trường mình học đang làm tại đây.

Du học sinh Việt Nam thời đó cũng hay tìm cách ở lại, là những hạt nhân mở các nhà hàng Việt Nam ở Thụy Sĩ mà giờ các bạn hay ăn.

Lúc đó còn nhớ trung tâm du học Linh Chi khá mạnh, gửi học sinh qua trường HIM khá nhiều, bên đó do ông James từng là đại diện của SHMS và HIM ở khu vực Indochina mở.

Hồi đó mình có viết bài chia sẻ đánh giá các trường Thụy Sĩ trên forum với nick hotelmanager1985, và có khá nhiều bạn add Yahoo! Messenger để hỏi thông tin, chắc đến cả trăm bạn. Nhiều người sau này thành bạn của mình ở ngoài đời.

Bây giờ thời đại tân tiến hơn, thông tin trên mạng cũng khá nhiều, nên các bạn chuẩn bị đi du học cũng có thể tiếp cận thông tin dễ dàng hơn. Tuy nhiên, mình thấy các bạn trẻ còn thụ động quá, nên chủ động tìm hiểu thông tin trước khi đặt các câu hỏi chuyên sâu hơn.

Mình viết bài này nhằm chỉ dấu cho các bạn đang tìm kiếm thông tin du học ngành du lịch – khách sạn một số bước:

1/ XÁC ĐỊNH XEM MÌNH CÓ HỢP VỚI NGÀNH NÀY KHÔNG

Hướng nghiệp tại Việt Nam còn khá kém, ngoại trừ một số trường quốc tế thực hiện công tác này khá tốt. Vì vậy đa phần các bạn chọn ngành và chọn trường theo hướng dẫn của gia đình. Bản thân mình thì có mẹ năm đó đã là giám đốc khách sạn Viễn Đông bên Phạm Ngũ Lão gần 20 năm, ăn uống ngủ nghỉ trong khách sạn, nên định hướng gia đình cũng muốn cho theo ngành du lịch khách sạn.

Các bạn giờ chọn trường thường vì thấy môi trường học sang trọng, xa hoa, hào nhoáng. Tuy nhiên mình cũng đính chính là ngành này khá cực, thời gian đi học thì đúng là khá sung sướng nhưng làm ngành này thì phải theo ca kíp (ngoại trừ các bạn làm khối văn phòng), áp lực công việc cao, và phải phục vụ khách hàng đôi khi khó tính (bạn cứ thử trả 3.000.000đ/đêm thì chắc cũng muốn “nhất dạ đế vương”)

Điểm lợi của ngành là môi trường làm việc thân thiện, được đi nhiều, môi trường luôn thay đổi, không nhàm chán. Và còn điều gì tuyệt vời hơn khi chúng ta được mang lại hạnh phúc cho người khác ?

Cách để xác định hợp ngành là làm trắc nghiệm tính cách, hoặc đi thực tập trong nhà hàng, hoặc hỏi bố mẹ người thân, hoặc hỏi những người từng làm trong ngành.

Có nhiều bạn đi du học xong về không chịu được áp lực chuyển sang các ngành khác. Thật ra cũng không sao, vì học hospitality thì có thể làm đa số các ngành dịch vụ. Mình rất thích một câu slogan của một trường bên đó, đại loại kiểu như “hospitality is a way of life”. Ngành công nghiệp mến khách nó là một phong cách sống, là cách các bạn đối xử với người khác. Khi bạn có thể đắc nhân tâm thì dù làm ngành nào vẫn dễ thành công.

Mình cũng còn nhớ một trong những phương châm hoạt động của tập đoàn khách sạn Ritz-Carlton là “We are Ladies and Gentlemen serving Ladies and Gentlemen” – Chúng ta là những Quý ông và Quý bà phục vụ những Quý ông và Quý bà. Đẳng cấp cao nhất của ngành là chúng ta đối xử với bản thân như những Quý ông và Quý bà, yêu thương và chăm sóc bản thân, thì mình mới có thể yêu thương và chăm sóc khách hàng.

A Hotelier Look

2/ XÁC ĐỊNH TÀI CHÍNH CỦA GIA ĐÌNH

Vấn đề đầu tiên là tiền đâu. Đa số các trường ngành này ở Thụy Sĩ là trường tư, nên học phí cao và học bổng cũng khá khan hiếm. Nên tốt nhất dù yêu ngành đến đâu thì cũng nên cân nhắc vấn đề tài chính gia đình. Gia đình mình ngày xưa thường nói vui là mỗi năm học của mình bằng một cái bánh xe Camry 4 chỗ, học hết 4 năm là bằng 1 cái xe. Thời đó xe mắc, giờ vẫn mắc.

Vì vậy có thể thấy đặc trưng của nhóm du học sinh Thụy Sĩ thường thuộc gia đình gia thế, khá giả. Trong cộng đồng du học sinh vẫn còn lưu truyền nhiều câu chuyện thú vị, kiểu urban legend.

NẾU TÀI CHÍNH GIA ĐÌNH HẠN CHẾ NÊN TÌM HIỂU THỬ CÁC TRƯỜNG Ở CÁC NƯỚC KHÁC.

Hiện giờ hotel schools mở ở các nước như Úc, Singapore, Thái Lan cũng khá tốt, đa phần do các cựu du học sinh Thụy Sĩ mở hoặc hợp tác mở, hoặc giảng viên từng du học tại đây, nên họ mang các tiêu chuẩn bên đó về để dạy. Có thể nói ở Việt Nam, giảng viên ngành này đa phần đều học ở Thụy Sĩ về, giờ đều là trưởng bộ môn du lịch – khách sạn. Chỉ có cái brand name thì không bằng chứ chất lượng cũng không thua kém mấy. Mình từng đi tham quan và chấm thi một số trường, thấy các bạn sinh viên cũng rất chuyên nghiệp, chỉ có điều tiếng Anh hơi kém.

Các trường Thụy Sĩ giờ cũng rất nhanh nhạy, hợp tác với các trường trong khu vực. Ví dụ trường HTMi có campus ở Sing, trường Cesar Ritz liên kết với Bangkok University, Les Roches có cơ sở tại Thượng Hải. Nên nghiên cứu các chương trình liên kết, chất lượng và thương hiệu tương đương mà học phí thấp hơn.

Nói chung Thụy Sĩ đắt xắt ra miếng. Tiền nào của đó. Nên đừng ham rẻ, dễ trúng độc.

3/ CHỌN TRƯỜNG

Khi đã tự tin về tài chính gia đình, thì có thể tìm hiểu thêm thông tin về trường. Cách dễ nhất là đầu tiên đi dự các hội thảo du học, để có một số thông tin cơ bản trước, sau này dễ so sánh.

Tiếp theo là Google thông tin, kiểu các từ khóa như “Swiss hotel school ranking” hoặc “Best hotel schools”. Thông tin đầy trên mạng, tại các bạn không chịu đọc thôi.

Các công ty du học cũng nên lựa chọn các công ty tư vấn du học uy tín, có thể hỏi các bạn du học sinh đã từng đi để dễ lựa chọn. Đừng bị áp lực deadline học bổng mà vội vã đưa ra quyết định, tương lai thay đổi cũng phiền.

Mỗi trường có mức học phí khác nhau, và cũng có thể xem đây là một tiêu chuẩn để chọn trường. Chọn trường vừa tầm với khả năng tài chính bản thân, cũng như sức học của bản thân.

Muốn hiểu về trường, cứ pm thẳng cho du học sinh đã hoặc đang du học tại trường, họ sẽ cho đánh giá khách quan nhất.

4/ MỘT SỐ THÔNG TIN NÊN BIẾT

Thụy Sĩ nói 3 thứ tiếng chủ đạo là Pháp, Đức, Ý; nên nếu chọn học thì nên học thêm một ngoại ngữ để dễ xin thực tập. Mình hồi trước học tiếng Pháp ở Idecaf gần nửa năm trước khi đi, sau này qua đó bồi dưỡng thêm và chịu khó nói chuyện với dân bản địa nên cũng dễ xin thực tập ở các nhà hàng/khách sạn cao cấp.

Lộ trình thực tập tối ưu theo mình nghĩ là năm 1 thực tập tại Thụy Sĩ, năm 2 chọn một nước mình có thể sử dụng tiếng Anh khi đi thực tập, năm 3 hoặc năm 4 có thể lựa chọn ở Thụy Sĩ hoặc Mỹ. Thụy Sĩ nổi tiếng đào tạo ngành này, còn Mỹ là cái nôi của nhiều tập đoàn khách sạn lớn. Ngoài ra, bạn học bằng tiếng Anh nên thực tập ở môi trường nói tiếng Anh mới tiến bộ được.

Chuẩn bị đồ đi thì cũng gọn nhẹ, vì thời trang ở Việt Nam giờ cũng tiệm cận các nước tiên tiến, nhớ mười mấy năm trước Việt Nam thịnh kiểu quần jean ống loe, qua đó nhìn như nấm lùn di động. Giờ ra đường Việt Nam nhìn ai cũng Instagram như fashionista. Chỉ có đồ ấm thì nên qua đó mua, chất lượng và ấm.

Mang ít tiền thời gian đầu, và mở thêm thẻ tín dụng để phòng ngừa trước khi đi. Qua đó thì trường cũng hỗ trợ làm permis B và mở tài khoản ngân hàng.

Chuẩn bị vài gói mì gói, vài món khô, để ăn thêm thời gian đầu; đa phần các trường đều ở nội trú và ăn trong trường, nhưng món Tây không phải ai cũng ăn được. Nhóm sinh viên trường nào chắc cũng thủ sẵn nồi cơm điện, đa dạng vừa nấu cơm được vừa luộc trứng được vừa chiên trứng được. Trời mùa đông lạnh thì có thể bỏ đồ bên ngoài cửa sổ như để tủ lạnh.

Qua đó ngoại ngữ thường là trở ngại lớn nhất với du học sinh Việt Nam, vì đa phần ở Việt Nam trường công thường dạy tiếng Anh nghiêng về ngữ pháp, không coi trọng phát âm. Mà mình nói sai thì nghe người khác nói cũng nghe không hiểu. Mình qua đó phải đổi phát âm khá nhiều. Giờ thì khá hơn xưa nhưng vẫn cần phải cải tiến nhiều.

Cách dễ nhất là thay vì coi drama Hàn Quốc như Thư ký Kim sao thế thì coi series Mỹ như Friends hoặc How I Met Your Mother. Tiếng Anh đơn giản, dễ học, ít sử dụng tiếng lóng.

Qua đó ráng theo chương trình, mình hồi xưa hơi chểnh mảng xíu, nên giờ cũng còn tiếc chưa tiếp thu hết được kiến thức bên đó. Sách trường phát nếu được nên ship hết về Việt Nam, cuốn nào ebook thì dễ vận chuyển. Nhiều bạn đi làm sau này không còn giữ sách khá tiếc.

Thực tập thì làm nhà hàng Pháp hay nhà hàng Châu Á đều có thế mạnh riêng. Mình không sa đà vào đề tài này.

Về việc nên tự đi hay sử dụng công ty du học thì tuỳ từng cá nhân, quan trọng nhất là phải khách quan tự tìm thông tin, đừng nghe theo quảng cáo. Thật ra công ty du học có thể hỗ trợ mình hoàn tất hồ sơ xin visa, khá tiện; chi phí thì cũng đã được trường tài trợ, nên chọn trường rồi chọn trung tâm du học cũng ổn.

Hồi trước nhớ có một dạo Việt Nam rộ lên bài báo về việc du học sinh qua Thụy Sĩ phải đi chùi toalet, người dân chửi quá trời. Nói chung làm ngành này cũng khó tránh khỏi những lúc như vậy, nên đừng mặc cảm. Có bạn ngày xưa còn phải làm rửa chén. Chịu cực quen đi, sau này đi làm sẽ khỏe hơn.

Thời gian đi học có đi thực tập, cũng để dành được khoản kha khá. Nên dành tiền rủ bạn lập team đi du lịch, đi được càng nhiều càng tốt. Thụy Sĩ quá đẹp, và Châu Âu cũng quá đẹp.

Nhiều trường quảng cáo đi thực tập hưởng lương đủ trả học phí, cái này mình cũng không sure lắm. Ngoại trừ học phí trường rẻ, mà như vậy thì chất lượng cũng cần cân nhắc.

Bạn nào tài chính không mạnh có thể cân nhắc các khóa Post Graduate (gọi tắt là PGD), dành cho các bạn tốt nghiệp đại học ngành khác muốn chuyển qua ngành du lịch – khách sạn. Hình như học 1-2 năm gì đấy, rồi lên thẳng chương trình Thạc sĩ. Lấy bằng Thạc sĩ ngành này thì chủ yếu đi dạy, vì làm ngành này học cao quá cũng khó xin việc.

Ngành này kinh nghiệm thực tế quan trọng hơn bằng cấp, nên bạn muốn phát triển sau này cố gắng có nhiều kinh nghiệm thực tế và hoạt động ngoại khóa sẽ phát triển tốt hơn trong tương lai.

Về Việt Nam thì nên tham gia các sự kiện kết nối cộng đồng, ví dụ các hoạt động của Swiss Alumni Association in Vietnam – SAAV hoặc các đêm gala Swiss Alumni Night hàng năm, mở rộng mối quan hệ. Các du học sinh đi trước,giờ cũng khá thành công. Chỉ cần các bạn chịu hỏi, sẽ có thể tư vấn, hỗ trợ thông tin, giới thiệu việc làm. Đừng hỏi vô duyên kiểu “Làm ngành này thế nào vậy anh/chị ?”, hãy hỏi có duyên như “Anh/chị có thể cho em làm/thực tập tại công ty anh/chị được không ?”

Các trường Thụy Sĩ giờ cũng không còn giữ thế độc quyền như ngày xưa, nhưng có một lợi thế cạnh tranh không thể nào thay thế so với các trường ở các nước khác là mạng lưới du học sinh làm việc trong ngành du lịch – khách sạn. Có thể nói đa phần các lãnh đạo ngành trên thế giới đều từng có thời gian tu nghiệp tại Thụy Sĩ. Lý do là ví dụ như trường Ecole Hoteliere de Lausanne là trường khách sạn đầu tiên trên thế giới, là cái nôi của ngành đào tạo du lịch – khách sạn. Ngành này ở Thụy Sĩ cũng rất phát triển và biết cách moi tiền du khách, bản thân người Thụy Sĩ tính tình cẩn thận, chu đáo nên rất phù hợp ngành này. Khái niệm Swiss Excellence – Ưu Tú Thụy Sĩ có thể xem là lợi thế cạnh tranh rất lớn.

Ngành du lịch – khách sạn thế giới cũng đang trải qua nhiều cuộc cách mạng lớn; tuy nhiên ngày nào con người còn ra ngoài đi ăn, còn đi du lịch, thì ngành này chắc chẳng bao giờ chết.

25/07/2018
Nguyễn Minh Tuấn

Bonus bộ hình SEG alumni party mình tổ chức năm 2015 để truyền cảm hứng: https://www.facebook.com/Tuanmarcom/media_set?set=a.10153166091911013.1073741867.509776012&type=3